Niedawno rozmawiałam z przyjacielem o najbardziej palących problemach w jego lokalu i okazuje się, że nadal bardzo na topie jest temat plastikowych opakowań, sztućców, słomek itd., a dokładnie kwestia dotycząca nakazów i zakazów wobec właścicieli lokali gastronomicznych w tym zakresie.
Podczas rozmowy wspomniany przyjaciel mówi do mnie: „Słuchaj, Paulina, szukałem informacji na ten temat w Internecie, ale wszędzie jest albo pobieżnie o tym napisane, albo z setką niepotrzebnych dodatkowych informacji. Można się zgubić w tym chaosie. Powiesz mi co mam z tym zrobić jakoś tak… żeby było dobrze i prosto?”
No pewnie, że mogę!
Skąd te zmiany? – stan prawny
Całe zamieszanie pochodzi z konieczności implementacji dyrektywy SUP (Single Use Plastic), tj. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 roku w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Dz.Urz.UE.L Nr 155, str. 1).
Powyższą dyrektywę do polskiego porządku prawnego wciela ustawa o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw z dnia 14 kwietnia 2023 roku (Dz.U. z 2023 r. poz. 877) i to w niej musimy szukać odpowiedzi dotyczącej obowiązków przedsiębiorców prowadzących lokale gastronomiczne.
Następnie na podstawie powyższej ustawy, w celu jej wykonania, wprowadzone zostało rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami z dnia 7 grudnia 2023 roku (Dz.U. z 2023 r. poz. 2679).
Celem powyższych zmian jest redukcja ilości odpadów plastikowych oraz promocja opakowań z tworzyw alternatywnych, a także zwiększenie świadomości konsumenta i w końcu ochrona środowiska naturalnego.
Ważne definicje
W związku z wprowadzeniem przepisów o obowiązkach dotyczących opakowań jednorazowych, właściciele lokali gastronomicznych niepotrzebnie wpadli w popłoch.
Doszły ich słuchy, że będą musieli zapewnić recykling wydawanych przez siebie opakowań, zbierać je z rynku albo uiszczać horrendalne opłaty.
W pierwszej kolejności pragnę zdementować te plotki!
Pochodzą one jedynie z niepoprawnego rozumienia tekstu ustawy. Swoją drogą nie można nikogo o to winić, gdyż polska legislacja jest trudna i bez odpowiedniego, specjalistycznego wykształcenia łatwo jest dać się zapędzić w kozi róg.
Dlatego przed przystąpieniem do czytania reszty artykułu oraz jego drugiej części (która powstanie w przyszłym tygodniu) bardzo Cię proszę, abyś poświęcił chwilę na zapoznanie się z poniższymi definicjami. Będą one konieczne do właściwego zrozumienia o co w tym wszystkim chodzi.
Opakowanie – rozumie się przez to wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych.
Dla dociekliwych przykłady opakowań można znaleźć w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie przykładowego wykazu wyrobów, które uznaje się albo nie uznaje się za opakowanie z dnia 22 października 2013 roku (Dz.U. z 2013 r. poz. 1274).
Produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych – jest to produkt, który jest w całości lub części wykonany z tworzyw sztucznych i który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu, tak aby osiągnąć w ramach jego cyklu życia wielokrotne użycie przez zwrócenie go w celu powtórnego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu, do którego był pierwotnie przeznaczony.
Powyższa definicja ma w szczególności znaczenie przy jednorazowych kubkach, bo bardzo często spotykamy się z nimi w formie tekturowej, ale jednak powleczonej cienkim plastikiem. I takie niestety także są uważane za wykonane z tworzywa sztucznego.
Tworzywo sztuczne – jest to materiał składający się z polimeru, do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane.
Użytkownik końcowy – rozumie się przez to podmiot nabywający produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych lub napoje lub żywność w opakowaniach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w celu ich wykorzystania na potrzeby własne, bez dalszej odsprzedaży.
Wprowadzanie do obrotu – rozumie się przez to pierwsze dostarczenie produktu na terytorium kraju w ramach działalności gospodarczej, odpłatne albo nieodpłatne, do celów dystrybucji, konsumpcji, stosowania lub użytkowania, w tym na potrzeby własne.
To właśnie przede wszystkim niezrozumienie ostatniego pojęcia, tj. „wprowadzenia do obrotu” przyczyniło się do powstania obaw wśród gastronomów. Właściciele lokali, którzy kupują plastikowe opakowania w hurtowni nie są osobami, które wprowadzają opakowania do obrotu, gdyż wcześniej zrobił to już ktoś inny, zazwyczaj producent bądź importer.
Oznacza to, że na gastronomach (o ile nie tworzą opakowań plastikowych i nie wprowadzają ich na rynek bądź ich nie importują) nie ciążą obowiązki związane z recyklingiem.
A jeśli nie to jakie obowiązki należy spełnić prowadzać restaurację, koktajlbar, kawiarnię itd.?
Obowiązki gastronomów w związku z plastikowymi opakowaniami – opłata od opakowań plastikowych i inne
Jeśli prowadzisz lokal gastronomiczny i pakujesz swój towar (jedzenie, napoje) w następujące produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych:
- kubki na napoje, w tym także przy użyciu ich pokrywek i wieczek;
- pojemniki na żywność, w tym pojemniki takie jak pudełka, z pokrywką lub bez, stosowane w celu umieszczania w nich żywności, która jest:
- przeznaczona do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos,
- zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika oraz
- gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie
– w tym pojemniki na żywność typu fast food lub na inne posiłki gotowe do bezpośredniego spożycia, z wyjątkiem pojemników na napoje, talerzy oraz paczek i owijek zawierających żywność.
to w związku z użyciem tych plastikowych opakowań jesteś zobowiązany do:
- pobierania opłaty od gościa (użytkownika końcowego), który nabywa żywność bądź napoje u Ciebie,
- wniesienia pobranej opłaty na rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce jej pobrania w terminie do dnia 15 marca roku następującego po roku kalendarzowym, w którym została ona pobrana,
- wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa,
- prowadzenia ewidencji liczby nabytych i wydanych gościom (użytkownikom końcowym) produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych,
- składania rocznego sprawozdania właściwemu marszałkowi województwa,
- od 1 lipca 2024 roku do zapewnienia gościom dostępności opakowań alternatywnych do produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, wytworzonych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne, w tym innych niż tworzywa sztuczne ulegające biodegradacji, lub dostępności opakowań wielokrotnego użytku.
Obok grafika przygotowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, która pokazuje tylko część obowiązków nałożonych na przedsiębiorców.
Zrobiło się tego dużo, prawda? Żeby Ci pomóc, w następnym wpisie, o tutaj: 6 obowiązków, które musisz spełnić, jeśli używasz plastikowych opakowań i kubków w gastronomii – część druga, przeprowadzę Cię przez te wszystkie obowiązki.
Teraz natomiast przejdźmy do konsekwencji niewypełnienia powyższych obowiązków, a jest ich sporo.
Kary za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących opakowań z plastiku dla lokali gastronomicznych
Z uwagi na wielość obowiązków mamy też niestety mnogość różnych kar.
I tak, w przypadku za:
- niepobieranie opłaty od gościa – grozi pieniężna kara administracyjna w wysokości od 500 zł do 20 000 zł,
- brak wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa – kara aresztu albo grzywny w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia,
- brak prowadzenia ewidencji liczby nabytych i wydanych gościom produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, nieprowadzenie ewidencji dla każdego punktu gastronomicznego oddzielnie (w przypadku posiadania więcej niż jednego lokalu) lub za nieprzechowywanie informacji zawartych w ewidencji przez 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, którego te informacje dotyczą – grozi pieniężna kara administracyjna w wysokości od 500 zł do 20 000 zł,
- niezłożenie rocznego sprawozdania właściwemu marszałkowi województwa – kara grzywny w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia,
- od 1 lipca 2024 roku, za niezapewnienie gościom dostępności opakowań alternatywnych do produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, wytworzonych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne, w tym innych niż tworzywa sztuczne ulegające biodegradacji, lub dostępności opakowań wielokrotnego użytku – grozi pieniężna kara administracyjna w wysokości od 500 zł do 20 000 zł.
Więc tak, jak widzimy, konsekwencje mogą być dotkliwe dla Naszych portfeli.
Zakaz wprowadzania do obrotu słomek, sztućców i innych plastikowych produktów
Jak pewnie zauważyłeś, aktualnie znacznie utrudnione stało się zaopatrywanie lokalu w plastikowe rurki i inne produkty z tworzyw sztucznych.
Wynika to z tego, że od dnia 24 maja 2023 roku zakazano wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w postaci m.in.:
- sztućców (widelce, noże, łyżki, pałeczki),
- talerzy,
- słomek (z wyjątkiem tych do celów medycznych),
- mieszadełek do napojów,
- wykonanych z polistyrenu ekspandowanego:
- pojemników na żywność,
- pojemników na napoje, w tym ich zakrętek i wieczek
- kubków na napoje, w tym ich zakrętek i wieczek.
Czy to oznacza, że nie możesz korzystać ze zgromadzonych na magazynie słomek, sztućców, talerzy i pojemników?
Wiadomość jest dobra – na szczęście możesz dalej używać tych plastikowych produktów ze swoich zapasów, a nawet dalej je kupować w hurtowniach.
Natomiast zakazane jest wprowadzanie ich do obrotu, czyli to na co wyżej zwróciłam uwagę – producenci i importerzy nie mogą ich już dalej w Polsce dostarczać (tj. odsprzedawać, wprowadzać do hurtowni itd.).
Oznacza to, że ilość jednorazowych plastikowych produktów na polskim rynku z dnia na dzień maleje i w końcu będziemy musieli zaopatrzyć się w rozwiązania alternatywne.
***
Jeśli udało Ci się dotrzeć do końca artykułu, to daj znać w komentarzu czy masz jakiś pomysł na alternatywę dla plastikowych słomek poza wersjami wielorazowymi jak szkło i metal. Oraz papierowymi, które szybko rozmiękają.
***
UWAGA!
Powyższy wpis jest poświęcony dla przedsiębiorców, którzy co prawda pakują swoje towary w opakowania jednorazowe, ale nie wprowadzają do obrotu tych opakowań. Przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu muszą przestrzegać jeszcze dodatkowych obowiązków.
Zostaw komentarz